Mapa portalu
Logo Partner w Leczeniu Ran
Nasz profil na FB

Zadania opatrunku

Do czasu wygojenia się rany i zamknięcia ubytku skórnego opatrunek przejmuje istotne zadania nieuszkodzonej skóry, zapewniając:

  • ochronę przed wpływami mechanicznymi (uciskiem, uderzeniem, szorowaniem), zanieczyszczeniami i podrażnieniami chemicznymi,
  • ochronę przed zakażeniami wtórnymi,
  • ochronę przed wysuszeniem i utratą płynów ustrojowych (utratą elektrolitów),
  • ochronę przed utratą ciepła.

Niezależnie od wszechstronnej ochrony rany opatrunek może się także aktywnie przyczyniać do procesu gojenia przez oczyszczanie rany, tworzenie mikroklimatu sprzyjającego gojeniu oraz zapewnienie ranie spokoju.

 

Zadania opatrunku w danej fazie gojenia się rany

Zadania opatrunku:

1) W fazie oczyszczania opatrunek wchłania nadmiar wydzieliny zawierającej zarazki i wspomaga wewnątrzustrojowe mechanizmy oczyszczania.

2) W fazie ziarninowania opatrunek, zapewniając wilgotne środowisko rany, wspomaga budowę tkanki ziarninowej.

3) W fazie pokrywania się nabłonkiem opatrunek przyśpiesza wędrówkę i podział komórek.

 

Zadania w fazie oczyszczania

 

W każdej ranie zbiera się najpierw wysięk o zmiennej objętości, w którym znajdują się obumarłe komórki, miazga z rozpadu tkanki, brud i zarazki. Jeżeli na ranie utrzymuje się większa ilość wysięku, utrudnia to proces gojenia zarówno pod względem mechanicznym, jak i biologicznym oraz zwiększa ryzyko zakażenia. Dlatego nadmiar wysięku musi być wchłaniany przez opatrunek.

W ten sposób z rany usuwane są również bakterie, szkodliwe produkty przemiany materii, obumarłe tkanki, brud i ciała obce, dzięki czemu nie muszą być eliminowane poprzez wewnątrzustrojową fagocytozę. Tym samym opatrunek wspomaga i przyśpiesza oczyszczanie rany, zapobiegając zakażeniu znajdującymi się w ranie zarazkami chorobotwórczymi. Jednocześnie opatrunek chroni ranę przed ponownym zanieczyszczeniem.

 

Zadania w fazie ziarninowania

 

Oprócz dobrego mikrokrążenia ważnym warunkiem budowy tkanki ziarninowej jest zrównoważone, wilgotne środowisko rany. Proces gojenia może jednak zostać zakłócony zarówno przez wysuszenie rany, jak i nadmiar wydzieliny.

Odpowiednią regulację wilgotności rany może zapewnić tylko opatrunek: wchłania on nadmiar wydzieliny, zapobiega wysuszeniu rany, a w razie potrzeby doprowadza do niej dawkowaną wilgoć. Oczywiście, opatrunki mające spełniać te zadania muszą się cechować odpowiednimi właściwościami fizycznymi. Zasady działania materiałów opatrunkowych zostały opisane w dalszej części rozdziału.

W tej fazie istotne znaczenie ma także ochrona tkanki ziarninowej przed wszelkiego rodzaju urazami. Ze względu na bogatą w białko wydzielinę i dużą ilość naczyń włosowatych tkanka ta nadzwyczaj łatwo się zlepia. Dlatego opatrunek musi mieć właściwości niepowodujące urazów, to znaczy nie może się zlepiać z raną. W przeciwnym razie przy każdej zmianie opatrunku będzie dochodziło do uszkodzeń tkanki ziarninowej przez odrywanie się komórek i do powrotu, przynajmniej częściowego, do fazy zapalnej.

Ponadto opatrunek chroni przed zakażeniami, przy czym ryzyko zakażenia maleje proporcjonalnie do rozwoju tkanki ziarninowej.

 

Zadania opatrunku w fazie pokrywania się nabłonkiem

 

Warunki wstępne pokrywania się nabłonkiem, które kończy proces gojenia, to dojrzałe ziarninowanie i wilgotna, śliska powierzchnia. Dlatego opatrunek nadal musi utrzymywać odpowiednią wilgotność w ranie. Jeżeli na ranie utrzymuje się nadmiar wydzieliny, komórki nabłonka pływają. Kiedy rana jest zbyt sucha, tworzy się strup, utrudniający pokrywanie się nabłonkiem, ponieważ komórki nabłonka muszą dostać się pod strup. Z tego powodu również w tej fazie potrzebne są opatrunki hydroaktywne, zapobiegające urazom i chroniące powierzchnię rany przed wyschnięciem, a komórki nabłonka przed odrywaniem się przy zmianie opatrunku.