Mapa portalu
Logo Partner w Leczeniu Ran
Nasz profil na FB

Opatrunek

Człowiek od dawna instynktownie opatrywał swoje rany. Przez tysiąclecia główne zadania opatrunku polegały na zatrzymaniu krwawienia i ochronie rany. I tak jest po dziś dzień. Jednocześnie poznane w ostatnich dziesięcioleciach powiązania biochemiczne i morfologiczne przy gojeniu się ran pozwoliły opracować opatrunki bardzo skuteczne pod względem terapeutycznym. Nowoczesne opatrunki stały się nieodzowne w miejscowym leczeniu ran, zwłaszcza przewlekłych.

Zadaniem opatrunku pozostaje niezmiennie ochrona rany przed oddziaływaniem szkodliwych wpływów zewnętrznych. Ponadto dzięki zróżnicowanemu działaniu fizykalnemu nowoczesne opatrunki mogą być wykorzystywane w leczeniu ran indywidualnie i docelowo. Nowo pozyskana wiedza dotycząca leczenia ran w powiązaniu ze specjalnymi materiałami opatrunkowymi umożliwiła leczenie ran w sposób bardziej dostosowany do kolejnych etapów, pozwalając na stymulowanie w poszczególnych fazach aktywności komórkowej, służącej lepszemu jakościowo gojeniu się ran.

 

Antyczny opatrunek

Obrazek na dnie attyckiej czary garncarza Sosiasa, około 500 r. p.n.e.: Achilles opatrujący Patroklesa.

 

Idealny opatrunek wg. T.D. Turner'a

 

Gdy mówimy o różnego rodzaju opatrunkach zawsze bierzemy pod uwagę wiele cech, które charakteryzują dany opatrunek. W 1979 r. T. D. Turner określił cechy idealnego opatrunku:

  • Utrzymuje odpowiednią wilgotność między opatrunkiem a raną.
  • Usuwa nadmiar wysięku i toksycznych komponentów (cząsteczek).
  • Stanowi skuteczną barierę dla bakterii i innych drobnoustrojów.
  • Pozwala na wymianę gazową pomiędzy raną a otoczeniem.
  • Jest wolny od toksycznych cząstek i substancji alergizujących.
  • Stanowi ochronę nowo powstałych tkanek.
  • Można go łatwo zmienić bez powodowania urazu.
  • Utrzymuje odpowiednią temperaturę.

Jeśli opatrunek spełnia powyższe cechy zapewnia bezpieczny i sprawnie przebiegający proces gojenia rany.

Szybkość wchłaniania wydzieliny oraz pojemność opatrunku to jedne z najważniejszych cech, które wpływają na proces oczyszczania rany i zapobiegają maceracji oraz ponownej kontaminacji. Zamknięcie wysięku w wewnętrznych strukturach opatrunku jest bardzo korzystną sytuacją istotnie wspomagającą leczeniu. Opatrunki zdolne wchłonąć i izolować w sobie drobnoustroje zawarte w wydzielinach są ważnym narzędziem w zabezpieczeniu rany przed wtórnym zakażeniem. Materiały tradycyjne takie jak gaza i włóknina posiadają znaczny potencjał chłonnny, lecz poddane uciskowi oddają wydzielinę spowrotem w obszar rany. Z tego powodu opatrunki specjalistyczne, opatrunki piankowe dzięki dużej chłonności oraz zjawisku kapilarnemu mogą odizolować wysięk od rany czym znacząco zmniejszają ryzyko powikłań procesu gojenia ze strony drobnoustrojów chorobotwórczych. Innymi opatrunkami ze zdolnością do chłonięcia i trwałego zamknięcia wysięku w wewnętrznych strukturach, są opatrunki alginianowe, kompresy z zawartością superabsorbentu, hydrokoloidy, hydrowłókna czy hydrożele. Przy wyborze opatrunku bierzemy pod uwagę ich budowę pozwalającą po włonięcie wysięku wraz z drobnoustrojami chorobotwórczymi, co jednocześnie zapobiega zakażaniu rany. Największa chłonność wśród nowoczesnych opatrunków wykazują alginiany, hydrowłókna oraz opatrunki złożone z zawartością superabsorbentów.

Inną cechą opatrunku jest zdolnosć do wymiany gazowej, tzw. oddychalność. Cecha ta zależy od materiału z jakiego wykonany jest opatrunek oraz jego budowy, przy czym w trakcie procesu leczenia nie zawsze pożądana jest pełna wymiana gazowa. Okluzja, czyli szczelne zamknięcie rany znacząco wpływa na intensyfikację procesów autolitycznych oraz naprawczych w ranie. Włóknina i gaza wykazują najwyższą przepuszczalność, jednak zdolność ta powoduje utratę ciepła niezbędną w odbudowie tkanek. Ponadto możliwe jest ich przywieranie do rany, przez co wzrasta prawdopodobieństwo uszkodzenia ziarniny podczas zmian opatrunków. Opatrunki alginianowe dzięki w kontakcie z wydzieliną żelują, co utrudnia wysychanie rany. Hydrokoloidy i hydrożele cechują się niską przepuszczalnością a co za tym idzie ich stosowanie jest z regóły niemożliwe w przypadku ran zainfekowanych, ponieważ tworzą środowisko beztlenowe. Nie dotyczy to jednak hydrożeli amorficznych służących oczyszczaniu i pielęgnacji rany.

Bezurazowa zmiana opatrunku na wpływ na przebieg procesu gojenia rany i końcowy efekt kosmetyczny. Dzięki opatrunkom które nie przywierają do rany możliwe jest wykonywanie zmian opatrunków bez uszkodzenia ziarniny. Klasyczne produkty z gazy bądź włókniny w wielu przypadkach przywierają a ziarnina wręcz wrasta w ich strukturę co sprawia, że każda zmiana powoduje uszkodzenie ziarniny. Dzięki impregnacji maściami, parafiną, balsamami lub stosowanie fabrycznie przygotowanych opatrunków impregnowanych można zapobiec temu zjawisku. Opatrunki pooperacyjne których specjalna warstwa kontaktowa styka się bezpośrednio z raną są specjalnie zaprojektowane by zmniejszyc do minimum efekt przywierania i utrudniania zmiany. Równie przyjazne są opatrunki hydroaktywne, pod warunkiem ich odpowiedniego doboru do aktualnego stanu rany.