Mapa portalu
Logo Partner w Leczeniu Ran
Nasz profil na FB

Kompresjoterapia

 

Kompresjoterapia - terapia kompresyjna, terapia uciskowa to szereg działań mających na celu wywołanie pośredniego kontrolowanego ucisku na naczynia krwionośne żylne celem przywrócenia ich właściwości fizjologicznych. Z racji faktu iż jest to terapia należy stosować ją z zalecenia lekarza prowadzącego pod ścisłą kontrolą i zgodnie ze wskazówkami.

Kompresjoterapia

 

Kompresjoterapia jest podstawową metodą stosowaną w profilaktyce i leczeniu chorób żył i została uznana jako "złoty środek" postępowania.

Zgodnie z obowiązującymi standardami, profilaktyka i leczenie chorób żył o różnym stopniu zaawanowania, w tym owrzodzeń żylnych i obrzęków limfatycznych, powinny mieć charakter wielokierunkowy i łączyć rózne formy terapii.

Jedne z pierwszych udokumentowanych informacji na temat bandażowania kończyn pochodzą  z egipskich papirusów datowanych na około 1550 r. p.n.e. Opisują one technikę bandażowania nabytą i doskonaloną w procesie mumifikacji zwłok, dzięki której Egipcjanie posiadali praktyczne umiejętności bandażowania wszystkich części ciała.

 

Karta z egipskiej księgi leczenia (Papirus Georga Ebersa)
Egipska księga leczenia

 

Wykorzystywali je m.in. w leczeniu chorób żył i owrzodzeń kończyn dolnych . Papirusy Ebersa zawierają obszerne opisy żylaków okreslanych jako wężowate kłęby i podskórne rozszerzenia. Można z nich również wyczytać o ranach kończyn przypominających owrzodzenie żylne, leczonych poprzez owijanie kończyny sztywnym bandażem lnianym lub płóciennym.

 

Jedna z kart medycznego papirusa Ebersa przedstawia bandażowanie w procesie mumifikacji.

 

Z kolei Hipokrates w swoim, pochodzącym z IV wieku p.n.e., dziele Corpus Hippocraticum sformuował pojęcie i opis bandażowania z punktu widzenia chirurga. Scharakteryzował ranę przypominającą owrzodzenie żylne i co ważne - jako pierwszy wskazał zaleznosć między przyczyną powstania takiej rany a obecnością żylaków. Od Hipokratesa pochodzą również notatki na temat gojenia ran z wyraźnym podziałem różnic metod i procesów w kontekście rodzajów ran.

O metodzie leczenia ran podudzi za pomocą bandażowania wspomina hinduska księga chirurgii Sushrata Samhita z II w p.n.e. oraz rzymski lekarz Aulus Cornelius Celsus, autor wielkiej encyklopedii medycznej De Medicina. W jednej z ksiąg opisał metody chirurgicznego leczenia zylaków "wypalając bądź wyplątując za pomocą haka". W przypadku owrzodzeń zalecał natomiast bandażownaie kończyn.

 

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czy stosowane od wieków bandażowanie miało na celu wywołanie ucisku czy tylko zabezpieczenie ran, lecz z dokumentów czy dzieł sztuki wynika, że na przestrzeni wieków człowiek doświadczał chorób układu żylnego i zmagał się z trudnościami w ich leczeniu.

 

Płaskorzeźba przedstawiająca Amynosa znoszącego dary do świątyni Asklepiosa w starożytnych Atenach. Wyleczeni pacjenci znosili rzeźby przedstawiające uleczone części ciała - tu podudzie.
Amynos dziękujący za wyleczenie zylaków

 

W czasach starożytnych do bandażowania używane były sztywne, zazwyczaj lniane szale płócienne przez co specjalnie bądź nieumyślnie wytwarzały one ucisk w miejscu założenia. Nie jest jasne, czy sztywność bandaży była celowa czy wynikała z naturalnych cech lnu stosowanego do ich produkcji, natomiast można stwierdzić, że uzyte w odpowiedni sposób wpływały na procesy gojenia się owrzodzeń żylnych oraz zmniejszenia się obrzęków.

Z biegiem czasu metody i uzyte materiały odeszły w zapomnienie a osoby leczące żylaki i owrzodzenia napotykały duża niechęć i dezaprobatę świata medycznego. Począwszy od II w. n. e. bandażowanie i leczenie owrzodzeń zostało wyparte przez rzymskiego lekarza greckiego pochodzenia Claudiusa Galenusa (właściwie Galen z Pargamon, popularnie zwany Galenem) i jego teorię humoralną pokutującą przez całe średniowiecze aż do czasów nowożytnych. Jeszcze na przełomie XIX i XX wieku można było napotkać na opinię zwolenników teorii humoralnej przekonanych o dobroczynnym wpływie owrzodzenia i jego roli w utrzymaniu równowagi płynów ustrojowych, tzw humorów.

 

Galen Claudius Galenus, właściwie Galen z Pargamon, abnegat leczenia owrzodzeń żylnych, twórca teorii humoralnej.

 

Leczenie owrzodzeń a z właszcza stosowanie bandaży utrudniających ewakuację wydzieliny nie przynosiło lekarzom uznania a preferowane w starożytności bandażowanie kończyn dolnych uznane zostało jako co najmniej niestosowne. Dopiero w XVI wieku francuski chirurg Ambroży Pare, wbrew opinii świata medycznego, wrócił do bandażowania kończyn dolnych jako terapii w leczeniu chorób żył. Stosując tę, wówczas negowaną, metodę wyleczył owrzodzenie podudzi u samego króla Henryka II zyskując sławę i zostając nadwornym medykiem czterech jego następców.

 

Ambroży Pare, lekarz, nadworny chirurg królów francji, restaurator metody leczenia ran podudzi wywołanych chorobami żył za pomocą bandażowania. Ambroży Pare

 

Od XVII wieku można zaobserwować rozwój medycyny, w tym  flebologii. W 1613 roku  włoski anatom, chirurg i fizjolog Girolamo Fabrizio opisał zastawki żylne, jako membrany osadzone na wewnętrznych ścianach żył których rolą jest opóźnianie przepływu krwiz jednej przestrzeni do drugiej tak, by nie doszło do przelełnienia ważnych dla życia organów. Kilka lat później William Harvey, autor rewolucyjnych odkryć budowy i funkcji ukłądu krwionośnego, opisał rzeczywistą funkcję zastawek. Ponadto Girolamo Fabrizio zauważył prawidłowość w myśl której zylaki częściej występują u osób wykonujących ciężką pracę fizyczną i zalecał noszenie wysokich, sznurowanych butów zapewniających ucisk a w leczeniu owrzodzeń sotosowanie bandażowania.

W tym czasie wynaleziono również sznurowane pończochy ze skóry jako nowoczesną metodę wywołania ucisku, będące protoplastą współczesnych pończoch elastycznych. Wydanie podręcznika Wyczerpujące opracowanie o opatrunkach autora prof. Henricha Bassa uświadomiło jak ważną rolę w gojeniu owrzodzeń podudzi odgrywa ręcznie założony opatrunek uciskowy. Profesor Bass podkreślał, że ani oczyszczenie rany, ani zastosowanie leków nie dają tak dobrych rezultatów jak bandażowanie z uciskiem. 

 

Fenomen wpływu bandażowania na terapię żylaków i owrzodzeń podudzi mógł być możliwy dopiero wraz z rozwojem flebologii. W XVIII wieku miał miejsce szereg działań pogłębiających wiedzę i świadomosć korzystnego wpływu ucisku. Metoda bandażowania i jej skutki dla ukłądu żylnego nie były jeszcze dokłądnie poznane i scharakteryzowane, lecz zajmowały ważną pozycję w leczeniu owrzodzeń żylnych. W Anglii nastąpiło wydanie manuskryptu opisującego ambulatoryjne leczenie owrzodzeń żylnych, w którym dokładnie wskazano na znaczenie leczniczego bandażownaia kończyn.

W XIX wieku kompresję stosowanu już w takich zdażeniach jak zapalenie żył, róża, stany pooperacyjne i oparzenia I/II stopnia oraz w profilaktyce zylaków. Pojawiają się pierwsze produkty skierowane do bandażowania uciskowego - opaski elastyczne z domieszką gumy. w 1848 roku opatentowano ręcznie wykonane pończochy z włókna gumowego które nazwano pończochą elastyczną. Przełomem okazał się dopiero bandaż wykonany z naturalnego kauczuki z domieszką siarki wymyślony w 1870 roku przez amerykanina Henryego Martina. Bandaż ten był tosowany bezpośrednio na skórę i owrzodzenie korzystnie wpływając na proces gojenia się rany.

 

Kilka lat później niemiecki chirurg Paul Gerson Unna zastosował nowatorską formę kompresji przy pomocy sztywnych bandaży nasączonych pastą z zawartością cynku. Jego spostrzeżenia dotyczące wpływu iniesienia kończyny na gojenie się owrzodzeń miały istotny wpływ na skuteczne leczenie chorób zył. Zalecał wszystkim chorym dotkniętym tym problemem by spali z nogami uniesionymi powyżej poziomu serca, rónież już po zagojeniu sie owrzodzeń i jako pierwszy zaobserwował negatywne skutki opuszczania nóg i pozycji siedzącej jako przyczyny nawrotu choroby.

 

Na przełomie XIX i XX wieku  szybki rozwój włókiennictwa umożliwił wprowadzenie i stosowanie około 15 różnych rodzajów elastycznych bandaży, w tym samoprzylepnych. Wraz z początkiem XX wieku rozpoczęto produkcję bandaży specjalistycznych oraz wydano pierwsze wytyczne stawiające wymagania wyrobom uciskowym. Lekarze i producenci prześcigali się w wymyślaniu coraz to nowych produktów i technologii ich wytwarzaniai a każdy produkt otrzymywał nazwę, charakterystykę i znak towarowy.

Nowa technika bandażowania całej kończyny oraz stosowanie wysokiego, stopniowanego ucisku stało się możłiwe dzięki rozwojowi technologii dziewiarskich i przemysłu pończoszniczego. Pojawiły się produkty "specjalne", jak ukierunkowane na kompresjoterapię, rajstopy, pończochy czy skarpety elastyczne. Produkty te zostały uznane jako właściwe do stosowania w profilaktyce zaburzeń żylnychi  w leczeniu zmian zaawansowanych jak powikłania skórne i owrzodzenia.

 

Obecnie za najlepszą formę kompresjoterapii uznaje się stosowanie jednoczesne kilku warstw opasek i materiałów wyściełających. Umożliwia to dokładne dobranie produktów do potrzeb i zaleceń terapii, zmniejsza niekorzystny ucisk punktowy, osłania wyniosłości kostne i wyrównuje kształ kończyny. Zastosowanie materiału wyściełajacego np z waty syntetycznej rozkłada ucisk na większej powierzchni oraz  ułatwia wymianę gazową a warstwowe poprowadzenie obwojów, różniącymi się pod względem cech fizycznych, opaskami pozwala na ich optymalny dobór.