Mapa portalu
Logo Partner w Leczeniu Ran
Nasz profil na FB

Stan rany i podatnosć na zakażenia

Świeża rana jest bardzo podatna na zakażenia. Ryzyko zakażenia maleje w miarę postępującego funkcjonowania mechanizmów obronnych, dzięki czemu rana o dobrze unaczynionej tkance ziarninowej może już stawiać zarazkom znaczny opór. Z doświadczenia wynika, że raczej niewielką podatność na zakażenia wykazują także starsze rany przewlekłe. Jednak ryzyko zakażenia istnieje dopóty, dopóki rany nie chroni zwarta warstwa nabłonka. Komórki i substancje ważne dla obrony miejscowej i wytwarzania przeciwciał oraz tlen potrzebny do fagocytozy mogą być dostarczane w okolicę rany tylko przy prawidłowym ukrwieniu. Dlatego każdy niedobór lub brak ukrwienia w okolicy rany znacznie zwiększa ryzyko zakażenia.
Idealną pożywką dla bakterii jest także nieukrwiona tkanka martwicza. Tym samym szczególnie zagrożone zakażeniem są wszelkie rany pochodzenia urazowego, ze zmiażdżonymi tkankami, rozerwaniami i tworzącymi się kieszeniami. Przy leczeniu takich ran należy od samego początku liczyć się z zakażeniem, aby przez odpowiednie opracowanie rany zapewnić jej czystość. Jeżeli występują zamknięte skorupy martwicze, charakterystyczne na przykład dla owrzodzeń odleżynowych, należy pamiętać, że pod martwicą może występować zakażenie ropne, mogące się rozprzestrzeniać w głębsze warstwy tkanek i prowadzić do zapalenia szpiku kostnego.
Czynnikiem ryzyka jest także nieodpływająca, zawierająca zarazki wydzielina, na przykład w wypadku ran głębokich i poszarpanych. Dochodzi tu do tworzenia się wilgotnej komory, przy czym ten niepożądany efekt może być potęgowany przez nieodpowiedni opatrunek o niewystarczającej chłonności i przepuszczalności pary wodnej.
Znajdujące się w ranie ciała obce, takie jak szwy, elementy plastyczne, implanty, ograniczają miejscową obronę endogenną, powodując mniejsze lub większe niedokrwienie, które zwiększa ryzyko zakażenia. Znaczenie ma też umiejscowienie rany, ponieważ poszczególne okolice ciała cechują się różnym ukrwieniem i różnym stopniem występowania zarazków.
Dużą rolę odgrywa także specyfika powstania rany. Przy ranach chirurgicznych ryzyko zakażenia jest zależne od rodzaju zabiegu, z typowymi dla niego zagrożeniami higienicznymi (zabiegi aseptyczne i warunkowo aseptyczne, operacja w pierwotnie zanieczyszczonej i pierwotnie zakażonej okolicy rany). Inne zagrożenia wiążą się z przygotowaniem i przeprowadzeniem operacji oraz pooperacyjnym opatrzeniem rany. Ważnymi czynnikami, udokumentowanymi przez rozmaite badania, są tu:

  • okres przygotowania do operacji na oddziale, ponieważ z każdym dniem wzrasta w organizmie pacjenta ilość zarazków szpitalnych;
  • stosowanie antybiotyków przed operacją;
  • przedoperacyjne wygolenie pola operacji;
  • stan higieny i jakość procedur na sali operacyjnej;
  • techniki operacyjne, zakres urazu tkanki, na przykład w wyniku nieodpowiedniego cięcia, elektrokoagulacja, niewłaściwa technika zakładania szwów i robienia węzłów;
  • czas trwania operacji - ilość zarazków wzrasta, odsłonięte tkanki są narażone na większe ryzyko w wyniku wysychania, zakłóceń krążenia, obrzęków reakcyjnych itp.;
  • drenaż i pooperacyjne opatrzenie rany.
Wszelkie rany powstałe jako skutek działania siły zewnętrznej, na przykład rany kłute, rany tłuczone i przebicia, należy traktować jak zakażone, ponieważ przedmiot będący przyczyną zranienia zawsze powoduje dostanie się zarazków do rany. To samo dotyczy ran kąsanych, ponieważ ślina zwierząt i ludzi najczęściej przenosi bardzo zjadliwe bakterie.