Mapa portalu
Logo Partner w Leczeniu Ran
Nasz profil na FB

Rany ostre - urazowe

Prowizoryczne opatrzenie rany obejmuje:

  • środki pierwszej pomocy dla zatrzymania krwawienia,
  • nałożenie opatrunku prowizorycznego chroniącego przed zakażeniem i na czas transportu,
  • w razie konieczności unieruchomienie zranionych części ciała i kończyn.

Jednak przy ciężkich urazach ze wstrząsem pierwszeństwo przed prowizorycznym opatrzeniem rany ma zawsze natychmiastowe podjęcie leczenia wstrząsu z ustabilizowaniem parametrów życiowych.

Rany urazowe

Złamanie podudzia (u góry), ciężki uraz palców w wyniku uszkodzenia na taśmociągu (u dołu).

Ostateczne albo prowizoryczne opatrzenie rany odbywa się według chirurgicznych zasad leczenia. Z wyjątkiem powierzchniowych uszkodzeń skóry wszystkie inne rany opatrywane są operacyjnie w warunkach aseptycznych, przy odpowiednim wyeliminowaniu bólu. Bardzo rzadko wystarczają zewnętrzne oględziny rany. Aby stwierdzić obecność ciał obcych, a także przy złamaniach, obrażeniach głowy czy podejrzeniu uszkodzenia nerwów zwykle konieczne są badania rentgenologiczne lub neurologiczne. Natychmiastowe chirurgiczne opracowanie rany wpływa na jej dobre ukrwienie i ogranicza ilość zarazków. Tkanki, w których występują uszkodzenia przepływu krwi, takie jak martwica czy zmiażdżenie części miękkich, są wycinane, aby rana była gładka i czysta, a także aby nie dopuścić do zakażenia. Należy w miarę możliwości chronić nerwy, ścięgna i struktury mięśniowe, a uszkodzone naczynia niezwłocznie poddać zabiegom chirurgii naczyniowej.

Szczególnej staranności wymaga sprawdzanie obecności ciał obcych w ranach głębokich i szczelinowatych. Cząstki brudu, strzępy materiału czy odłamki szkła trudno stwierdzić rentgenologicznie, jednak ze względu na duże ryzyko zakażenia nie mogą pozostać w ranie. Powierzchniowe rany nabłonkowe oczyszcza się płukaniem. Nie wycina się uszkodzeń palców i twarzy, jeśli nie są zmiażdżone krawędzie rany.

Postępowanie:

  1. Prowizoryczne opatrzenie rany

    ■ w razie potrzeby leczenie wstrząsu

    ■ zatrzymanie krwawienia

    ■ opatrunek prowizoryczny

    ■ unieruchomienie

    transport do kliniki

  2. Ostateczne opatrzenie rany

    operacyjna rewizja rany

    ■ chirurgiczne opracowanie rany

    decyzja o zamknięciu rany

  3. Zamknięcie rany pierwotne/pierwotne opóźnione
  4. Wtórne
  • leczenie wilgotnym opatrunkiem w celu pielęgnacji rany
  • później zamknięcie szwem wtórnym,
  • samoistne pokrywanie nabłonkiem, przeszczep skóry, metody chirurgii plastycznej

Chirurgiczne opracowanie rany to zabieg chirurgiczny, który wymaga od lekarza rzetelnej wiedzy anatomicznej i postępowania z dużym wyczuciem. Od rodzaju i zakresu chirurgicznego opracowania rany zależy decyzja o jej zamknięciu. Pierwotne zamknięcie rany szwem, klamrami lub paskami jest możliwe wtedy, gdy brzegi rany dają się zbliżać bez napinania oraz gdy istnieje pewność, że w ranie jest niewiele zarazków i że nie są to zarazki zjadliwe.

Nigdy nie należy zamykać rany naprężonej, ponieważ każde wymuszone zamknięcie szwami powodującymi niedokrwienie zagraża gojeniu się rany oraz może prowadzić do martwicy i zakażenia. W razie wątpliwości trzeba pozostawić ranę otwartą i poddać wtórnemu leczeniu.

Aby ilość zarazków była jak najmniejsza, oprócz odpowiedniego chirurgicznego opracowania rany muszą zostać spełnione następujące warunki:

  • rana może mieć najwyżej 6-8 godzin,
  • rana nie może powstać w sposób, przy którym istnieje prawdopodobieństwo zakażenia pierwotnego zarazkami zjadliwymi.

Na szczegolną uwagę zasługują wszelkie rany kąsane (także ukąszenia przez ludzi), rany szarpane i drapane zadane przez zwierzęta, rany kłute i postrzałowe oraz rany odniesione przez osoby mające kontakt z materiałem zakaźnym, np. z ropą, kałem ludzkim lub zwierzęcym.

Dlatego dla oceny zagrożenia zakażeniem i wynikającej z niej metody postępowania decydujące znaczenie ma znajomość przebiegu wypadku i okoliczności towarzyszących. Niedocenianie ryzyka pierwotnego zakażenia rany jest jednym z najczęstszych błędów popełnianych przy opatrywaniu ran przypadkowych.

Rany zagrożone zakażeniem

Rany kąsane zadane przez zwierzęta (po lewej rana kąsana po ugryzieniu przez psa) oraz rany postrzałowe (po prawej) należy z założenia klasyfikować i opatrywać jako zakażone.

Jeśli rana nie kwalifikuje się do pierwotnego zamknięcia, niejednokrotnie należy wziąć pod uwagę odroczenie opatrzenia pierwotnego. Ranę opracowuje się chirurgicznie, a w celu obserwacji pozostawia się ją otwartą przez kilka dni ze sterylnymi, wilgotnymi opatrunkami lub tamponami. Jeżeli nie występują objawy zakażenia, ranę można zamknąć szwem, co zwykle następuje między czwartym a siódmym dniem. Szwy zamykające ranę najczęściej zakładane są już przy pierwszym opatrzeniu.

Zdecydowanie bardziej skomplikowana jest kwestia zamykania ran gojących się wtórnie, o różnym stopniu zniszczenia tkanek. Proste ubytki skórne z odsłoniętymi bądź nieodsłoniętymi mięśniami, po stosownym opracowaniu chirurgicznym oraz użyciu skóry zastępczej albo innych odpowiednich materiałów, można zamknąć szwem wtórnym lub pokryć przeszczepem. Przy ubytkach kompleksowych nieodzowne jest rekonstruowanie płaszcza tkanek miękkich z zastosowaniem metod chirurgii plastycznej.