Mapa portalu
Logo Partner w Leczeniu Ran
Nasz profil na FB

Planowanie i przygotowanie do zmiany opatrunku

W zależności od rodzaju opatrywanej rany ze zmianą opatrunku mogą wiązać się rozmaite trudności. Najmniej problemów sprawiają rany zamknięte szwem, gojące się pierwotnie. Zadaniem opatrunku jest wchłanianie ewentualnych sączących się krwawień oraz ochrona rany przed zakażeniami wtórnymi i podrażnieniami mechanicznymi. Nieporównanie większe wymagania specjalistyczne należy spełnić przy zmianie opatrunku w przypadku gojących się wtórnie ran ostrych i przewlekłych. Opatrunek jest istotnym środkiem terapeutycznym, który ma wpływ na wszystkie fazy gojenia się rany, dlatego dla przebiegu gojenia znaczenie ma także jakość zmiany opatrunku.

 

Pełna aseptyka

 

Każda zmiana opatrunku musi się odbywać w warunkach sterylnych. Także rany zakażone klinicznie powinny być opatrywane wyłącznie w warunkach aseptycznych. Poza tym, że należy zapobiegać również zakażeniom wtórnym, rany zakażone są siedliskiem zarazków wyjątkowo zjadliwych, których zawleczeniu można przeciwdziałać tylko poprzez pełną aseptykę.

Ponieważ większość zakażeń ran przenoszonych jest przez kontakt z rękami, przy zmianie opatrunku należy zawsze stosować tak zwaną technikę bezdotykową, to znaczy rany i opatrunku nigdy nie wolno dotykać gołymi rękami. Chcąc zapobiegać zwiększonemu ryzyku zakażeń przy septycznej zmianie opatrunku, powinno się ją wykonywać w dwie osoby.

 

Wymagania dotyczące materiałów i planowanie zapotrzebowania

 

Wszystkie materiały, które mogą wchodzić w bezpośredni kontakt z raną czy też służą zapewnieniu warunków aseptycznych, muszą być sterylne. Aby uniknąć konieczności powtórnej sterylizacji, należy dokonywać możliwie dokładnej oceny zapotrzebowania na materiały sterylne.

Materiały przechowuje się w wózku na opatrunki, przeznaczonym także do transportu i przygotowania opatrunków. Wózek na opatrunki pozostaje poza pokojem pacjenta, materiały potrzebne do zmiany danego opatrunku przygotowuje się na tacy, a w wypadku opatrunków wymagających większej ilości materiałów - na wózku wielozadaniowym. Tacy nie wolno stawiać na łóżku pacjenta, w razie potrzeby można wykorzystać wysuwaną półkę stolika nocnego.

 

Przykład wózka zawierającego mateeriały do zmiany opatrunku Zamknięty wózek na opatrunki z szufladami, do przechowywania, transportu i przygotowywania potrzebnych materiałów

 

Powierzchnię roboczą należy umieścić tak, aby znajdowała się obok opatrującego, nigdy za nim. Materiały powinny być ułożone tak, aby materiały niesterylne znajdowały się bliżej pacjenta, a sterylne dalej od niego. Takie ułożenie pozwala także uniknąć sięgania przez materiały sterylne, na przykład przy wyrzucaniu zużytych opatrunków.

 

Materiały sterylne

Materiały niesterylne

■ pęsety anatomiczne i chirurgiczne do pobierania opatrunków, chirurgicznego opracowania rany i oczyszczania

■ nożyce i skalpele do chirurgicznego opracowania rany i odświeżania brzegów rany

■ szczypce do usuwania klamerek

■ rurki i zgłębniki zakończone oliwką do zgłębnikowania rany i płukania

■ strzykawki i płyny do płukania (np. woda destylowana, roztwór Ringera), w razie potrzeby dobrze tolerowany środek do dezynfekcji ran, np. Lavasept

■ maczaki do oczyszczania rany

■ odpowiednie opatrunki bądź tampony

■ rękawiczki jednorazowego użytku i prześcieradła

■ materiały mocujące, takie jak plastry, włókniny, opaski, opatrunki siatkowe lub gumowe

■ nożyce do opatrunków

■ rękawiczki jednorazowego użytku

■ pojemniki na odpady i środki odkażające

■ środki do odkażania rąk

■ odzież ochronna, np. fartuchy jednorazowego użytku oraz maski na usta i nos, ewentualnie także czepki operacyjne

 

Materiały sterylne muszą być ułożone na sterylnym podłożu. Nie należy przygotowywać ich zbyt wcześnie, aby przez dłuższe otwarcie nie uległy zanieczyszczeniu. Jeżeli konieczne jest wcześniejsze przygotowanie materiałów, należy je chronić sterylnym pokryciem.

Wszystkie pomoce wielokrotnego użytku (stoły opatrunkowe, tace, narzędzia itp.) muszą być łatwe do czyszczenia i dezynfekowania bądź sterylizacji. Do natychmiastowej dezynfekcji użytych narzędzi i do usuwania zużytych materiałów opatrunkowych niezbędne są pojemnik dezynfekcyjny i pojemnik na odpady. Opatrunki septyczne najczęściej mają dużą objętość, co należy uwzględnić przy doborze wielkości pojemnika na odpady. Jeżeli na oddziale dokonuje się zmiany większej liczby opatrunków, najpierw należy zmieniać opatrunki aseptyczne, a potem septyczne.

 

Środki ochronne dotyczące opatrującego

 

Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi higieny ręce należy zdezynfekować już przed przygotowaniem materiałów. Przez co najmniej 30 sekund trzeba dokładnie wcierać w ręce 3-5 ml odpowiedniego środka do dezynfekcji rąk (z dozownika lub butelki), zwracając uwagę na zdezynfekowanie skóry także między palcami.

Na czystą odzież ochronną należy włożyć świeży fartuch (jednorazowego użytku). Maska na nos i usta jest konieczna przy opatrywaniu ran rozległych (np. oparzeń) albo kiedy opatrujący jest przeziębiony. Przy opatrywaniu rozległych ran zagrożonych zakażeniem bądź już zakażonych wskazane jest okrycie włosów czepkiem operacyjnym.

Zmieniając opatrunki u pacjentów z AIDS i zapaleniem wątroby lub u pacjentów z opornymi na leczenie szczepami gronkowców (rozmaz), opatrujący powinien szczególnie się chronić przed ryzykiem zakażenia: nieodzowne są odpowiednie rękawiczki jednorazowego użytku, ochrona oczu oraz maska na nos i usta.

 

Przygotowanie pacjenta

 

Pacjenta należy poinformować o planowanej zmianie opatrunku i opatrzeniu rany. Jeżeli ze względu na specyfikę rany trzeba się liczyć z bólem, na pół godziny przed zabiegiem podaje się pacjentowi środki przeciwbólowe. Niekiedy w celu wyeliminowania bólu wskazane jest zastosowanie kremu znieczulającego miejscowo. Również w tym wypadku należy przestrzegać podanego przez producenta czasu działania. Pacjenta trzeba ułożyć tak, aby leżał wygodnie, a jednocześnie aby mieć łatwy dostęp do okolicy rany. Szczególnie ważne jest dobre źródło światła. Czasami może być konieczne ustawienie parawanu, który chroniłby pacjenta przed spojrzeniami innych chorych.

Podczas zmiany opatrunku do pokoju nie mogą wchodzić inne osoby, aby uniknąć zawirowań zarazków. Z tego samego powodu trzeba unikać przeciągów. Z rejonu zmiany opatrunku należy usunąć kwiaty cięte lub inne potencjalne siedliska zarazków.

Jeżeli konieczne jest płukanie rany lub oczyszczanie rany na większej powierzchni, łóżko trzeba zabezpieczyć przed zanieczyszczeniem prześcieradłami jednorazowego użytku.